AbrenuntiatioZrzeczenie się, w szczególności zrzeczenie się pretensji spadkowych do dóbr ojcowskich i macierzystych zeznawane przez zamężną szlachciankę po pokwitowaniu ojca lub innych męskich krewnych z wypłaty posagu.
AdministrareGłównie wymierzenie sprawiedliwości osobie trzeciej, pozostającej w stosunku zależności, słudze lub poddanemu.
AppellatioOdwołanie się od wyroku do sądu wyższej instancji,
ApprobatioPotwierdzenie np. zawartego kontraktu lub podjętego zobowiązania.
ArestumNałożenie aresztu (wstrzymanie wykonania) na wydany wyrok, na zatrzymaną osobę lub przedmiot.
AstitioStawienie się strony na rozprawę sądową przy jednoczesnej nieobecności przeciwnika.
Citationes amissaeUnieważnienie pozwu, głównie ze względu na błędy formalne.
Citationes remissaeOdesłanie pozwu do właściwego sądu, tu głównie do sądu ziemskiego.
CommutatioDokonanie zamiany, przede wszystkich gruntów.
ConcordiaUgoda.
Concordia vulnerumZawarta przez strony ugoda dotycząca sprawy o zadanie ran.
ContumaciaNiestawienie się strony w sądzie, pociągające za sobą wymierzenie kary tzw. niestanego.
ContumaxOsoba winna niestawiennictwa na rozprawę sądową (por.  Contumacia ).
ConvolutioDobrowolna zgoda na uwolnienie od zobowiązań.
Debiti expectatioObietnica spłacenia długu.
DebitumDług.
Decretzob.  Decretum .
DecretumWyrok wydany przez sąd.
DeliberatioOdroczenie wydania wyroku w celu zastanowienia się.
DemissioUstąpienie posiadanych praw osobie trzeciej.
DeputatioWyznaczenie przez sąd woźnego ziemskiego w celu dokonania określonych czynności prawnych.
DiligentiaTzw. pilność, oświadczenie strony o swojej gotowości do wykonania określonej czynności prawnej, do czego nie może dojść z powodu nieobecności drugiej strony.
DisiunctioMotywowana chęcią zawarcia ugody zgoda obu stron na odroczenie przez sąd rozpatrywania ich sprawy.
Disiunxitzob.  Disiunctio .
DividerePolecenie dokonania podziału majątku wydane przez sąd stronom.
Divisio et lucrumZeznanie dotyczące podziału majątku, tu połączone z orzeczeniem przez sąd pewnej kary (tzw. zysku).
DocereWykazanie przed sądem pewnych spraw; m. in. nakazane przez sąd stawienie konkretnych osób.
DonatioDarowizna.
EffideiussioPoręczenie.
DotalitiumWiano, ewentualnie posag.
EmensuratioWymierzenie gruntu.
EmissioZgoda na uwolnienie drugiej strony od odpowiedzialności w danej sprawie (tzw. wypuszczenie).
EvasioUwolnienie strony pozwanej od odpowiedzialności w danej sprawie (tzw. odbicie).
Evasitzob.  Evasio .
Extraderezob.  Extraditio .
ExtraditioZobowiązanie się do wydania osoby lub rzeczy osobie trzeciej.
Facere exequutionemPrzekazanie do wykonania wydanego przez sąd wyroku.
ImparitioNie stawienie się w sądzie.
Imparitionum penaezob.  Imparitio .
ImportatioWniesienie, np. posagu żony na dobra męża.
In deliberationezob.  Deliberatio .
In exequutioneZobowiązanie się sądu do wykonania decyzji lub wyroku.
In suspensoPozostawienie sprawy w czasowym zawieszeniu.
In vigoreUtrzymanie przez sąd pozwu w mocy przy jednoczesnym odłożeniu rozpatrzenia sprawy.
InscriptioZapis (długu itp.).
IntromissioWprowadzenie w posiadanie dóbr.
Iuramenti suspensioZawieszenie wykonania przysięgi.
IurareZobowiązanie przez sąd do wykonania przysięgi.
Iuravitzob.  Iurare .
Iuris transfusioPrzekazanie praw.
LacerationesZadrapania, poszarpania (por.  Vulnera ).
LibertatioUwolnienie, głównie od zobowiązań, ewentualnie od sprawy sądowej.
Libertationeszob.  Liberatio .
Literae salvi conductusTzw. list żelazny (glejt), wydany przez króla dokument gwarantujący odbiorcy osobiste bezpieczeństwo.
Literae Sacrae Regiae MaiestatisWpis dokumentu królewskiego (tu głównie oznajmienia o ustanowieniu zakładu).
Literarum vadiizob.  Literae Sacra Regiae Maiestatis .
LucrumKara orzeczona przez sąd (tzw. zysk).
ManifestatioOświadczenie złożone przed urzędowymi aktami.
Ministerialem statuereZobowiązanie do stawienia przed sądem woźnego ziemskiego.
Mittere et fideiubereUwolnienie za poręczeniem.
Nobilitatis deductioWywód szlachectwa.
Obligatzob.  Obligatio .
ObligatioZastaw.
Penae imparitionumzob.  Imparitio .
PlenipotentiaUdzielenie pełnomocnictwa osobie trzeciej.
PonereZobowiązanie do złożenia przed aktami pieniędzy lub rzeczy.
PorrectioPodanie np. dokumentu do akt.
ProlongatioPrzedłużenie np. terminu zwrotu pieniędzy.
ProtestatioProtest.
QuaerelaSkarga.
Quietatzob.  Quietatio .
QuietatioPokwitowanie.
RecognitioZeznanie.
ReinducerePonowne wprowadzenie w posiadanie.
RelatioRelacja, najczęściej z czynności urzędowych dokonywanych przez woźnego.
Remisazob.  Remissio .
Remisitzob.  Remissio .
RemissioOdesłanie sprawy do właściwego sądu (królewskiego lub ziemskiego).
RepositioZobowiązanie do złożenia przed aktami rzeczy lub pieniędzy.
Reposuitzob.  Repositio .
Restituere impensaZobowiązanie do zwrotu poniesionych kosztów.
SponsioZłożenie obietnicy.
Statuatzob.  Statuere .
StatuereZobowiązanie do stawienia osoby trzeciej przed sądem.
SuspensioZawieszenie przez sąd rozpatrywania sprawy.
Termini repositioPrzełożenie przez sąd terminu rozpatrywania sprawy.
TransductumPrzeniesienie, zwłaszcza zeznania z akt grodzkich do ziemskich.
Vadiizob.  Literae Sacrae Regiae Maiestatis .
Vadii affideiussioPoręczenie zakładu.
Vadii importatioOznajmienie przez woźnego ziemskiego o ustanowieniu przez króla zakładu między stronami.
VadiumZakład.
Vendiditzob.  Venditio .
VenditioSprzedaż.
Vigorpor.  In vigore .
VulneraRany.
Vulnerum concordiazob.  Concordia vulnerum .
Vulnerum emissioUwolnienie od odpowiedzialności w sprawie o zadanie ran.
Vulnuszob.  Vulnera .

Oprac. Michał Kulecki